In ons kerkblad Op ‘e Hichte staat deze maand het volgende redactionele artikel:

Op de website van het Nationaal Comité 4 en 5 mei wordt uitgelegd, waarom we meer dan 70 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog, de Nationale Herdenking nog altijd in ere houden: “Op 4 mei herdenken wij allen – burgers en militairen – die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties”.

Het is een ruime omschrijving, die eigenlijk alles en iedereen omvat. Maar los daarvan ligt het voor de hand dat bij de dodenherdenking op 4 mei van dit jaar, de gedachten van veel mensen zullen uitgaan naar de slachtoffers en nabestaanden van de oorlog in Oekraïne. Net zoals anderen vol verdriet zullen stilstaan bij hún oorlogsherinneringen. Denk aan vluchtelingen uit Syrië, Afghanistan, Eritrea om maar wat te noemen.

Op zo’n moment verenigen de gedachten van tallozen zich tot één grote aanklacht tegen machten en krachten, die onophoudelijk en steeds weer opnieuw baat menen te hebben bij het aanzetten tot haat en geweld.

Wat herdenken we eigenlijk? “Herdenken van de Tweede Wereld­oorlog betekent voor mij hen eren die ervoor hebben gezorgd dat Nederland vandaag de dag een vrij en veilig land is om te wonen’, vertelt een jonge Afghaanse vluch­teling. “Ik weet wat ervoor nodig is, wat het kost om te vechten voor vrijheid en ik ben dankbaar dat er mensen waren die daar hun leven voor wilden geven.”

Herdenken van oorlogsgeweld doen we vaak samen. Toch blijft samen herdenken vooral een individueel iets – elk heeft zijn of haar eigen gedachten daarbij. Bij de Nationale Herdenking van vorig jaar bleek dat ook. In zijn toespraak op de Dam vertelde André van Duin die ruim dertig jaar in Amsterdam woont, dat hij nog nooit bij de Nationale Herdenking van 4 mei was geweest. In plaats daarvan loopt hij die avond altijd naar de Westermarkt. Daar ligt op het pleintje achter de Westerkerk, nog een oorlogsmonument, het Homomonument. Ook op die plek worden elk jaar om 8 uur ’s avonds de vele doden herdacht. Drie grote roze driehoeken op de grond vormen het symbool van discriminatie en vernedering. Er liggen altijd bloemen, het hele jaar door. Het feit dat wij in Nederland sinds 1987, als eersten in de wereld, zo’n monument hebben, tekent – zegt Van Duin – onze vrijheid… De Vrijheid dat iedereen, hier zichzelf mag zijn. Zonder dat iemand anders daar wat van zegt. Arie.